CHP ve MHP'den umut hakkı açıklaması

Meclis'te terörsüz Türkiye süreci kapsamında kurulan komisyon ortak rapor için bir araya geldi.

Ortak raporda 'Umut hakkı' olacak mı? sorusunun yanıtı merak ediliyor.

Toplantı öncesi Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ile Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkanvekili Murat Emir'den konuya ilişkin art arda açıklamalar geldi.

MHP'Lİ YILDIZ: UMUT HAKKI BAŞLIK OLARAK OLMASA DA İÇERİK OLARAK OLACAK

MHP'li Yıldız, 'Oy birliği zemini çıkar mı sizce tamamen uzlaşabilir misiniz?' sorusuna 'Biz çok istiyoruz ama olmayabilir de. Umut hakkı raporda başlık olarak olmasa da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları üzerinden içerik olarak olacaktır.' yanıtını verdi.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız; Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporuna yönelik ortaya atılan iddialara da sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamayla yanıt verdi.

Yıldız, komisyon raporuna ilişkin yürütülen tartışmalar ve spekülasyonlar karşısında kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi gerektiğini belirterek, konuyla ilgili gerçeklerin yeniden hatırlatılmasının zorunlu hale geldiğini ifade etti.

Komisyonun yetki alanına ilişkin değerlendirmede bulunan Yıldız, 'Komisyonun, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesini, temel anayasal ilkelerini, demokratik işleyişini ve üniter devlet yapısını dönüştürmeye yönelik bir işlevi ve yetkisi, misyonu yoktur.' dedi.

Yıldız, 'Türkiye'nin üniter devlet yapısı, toprak bütünlüğü, Türkçe'nin resmi dil statüsü, laik Cumhuriyet ilkeleri üzerinde tartışma yapılamayacak ortak temel değerlerdir.' açıklamasında bulundu.

Komisyon çalışmaları hakkında da bilgi veren Yıldız, 'Milletimizin tamamını kucaklayan, terörün sebep ve sonuçlarını ortaya koyan, toplumsal barış ve huzur için, terörle mücadele kararlılığından taviz verilmeden, hukukun üstünlüğü ilkesinden sapılmadan ve milli güvenlik kaygıları göz ardı edilmeden çerçeve metin hazırlanmaktadır.' ifadelerine yer verdi.

CHP'Lİ EMİR: BİR KİŞİ YA DA GRUP ÜZERİNDEN DÜZENLEME SÖZ KONUSU DEĞİL

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkanvekili Murat Emir de umut hakkı ile ilgili konuştu.

CHP'li Emir, 'Bence artık daha az konuşma ama adım atma zamanıdır. Demokratikleşmeyle hukuk devleti ile ilgili birçok başlık burada olacak. Bunun içerisinde infaz ile ilgili terörle mücadele kanunu ile ilgili hükümler de olacak. Demokrasimizin standartını yükseltecek birçok öneri yer alacak ama şunun bilinmesi lazım burada bir kişi veya bir grup için bir düzenleme veya öneri söz konusu olmayacak.' dedi.

TASLAK RAPORDA 'UMUT HAKKI' YOK

Taslak raporun ayrıntıları ortaya çıkmaya başladı. Taslak metinde, en çok tartışılan başlıklardan biri olan 'umut hakkı'nın yer almadığı öğrenildi. Kayyum uygulamasına son verilmesine ilişkin ise tavsiye kararların yer aldığı belirtiliyor.

Taslak raporda, silah bırakacak terör örgütü mensupları için 'müstakil' ve 'geçici bir kanun'un hazırlanmasına yönelik ifadeler yer alıyor.

Sadece çerçevenin çizildiği raporda; kanunun maksadı, ne anlama geldiği, niye gerekli olduğu gibi başlıklara yer verilmiş durumda.

Silah bırakan örgüt üyelerinin hukuki durumlarının tanımlanması, eve dönüşlerin teşvik edilmesi için toplumsal bütünleşme adımlarına yönelik önerilerle birlikte, Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Terörle Mücadele Kanunu'nda değişikliğe gidilmesi gibi tavsiyeler bulunuyor.

Bütün partilerin ortak imzasıyla yayımlanacak rapora yeni haftada son şeklinin verilmesi bekleniyor.

UMUT HAKKI NASIL GÜNDEME GELDİ?

Umut hakkı kavramı, terörsüz Türkiye sürecinde gündeme gelmişti.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 22 Ekim 2024 tarihinde yaptığı konuşmasında; 'Umut hakkının kullanımıyla ilgili yasal düzenlemenin yapılması ve bundan yararlanmasının önü de ardına kadar açılsın.' demişti.

Bahçeli 3 Şubat'taki grup toplantısında ise 'Anadolu huzura, Öcalan umuda, Ahmetler makama ve Demirtaş yuvasına dönünceye kadar kararımız nettir.' ifadelerini kullanmıştı.

YILDIZ 'UMUT HAKKI KONUSUNDA UZLAŞTIK, RAPORDA OLACAK' DEMİŞTİ

Bahçeli'nin bu açıklaması sonrası umut hakkı ile ilgili dikkat çekici bir gelişme yaşanmıştı.

Meclis'te toplanan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nda grubu bulunan partilerin koordinatör temsilcileri ortak rapor için bir araya gelmişti.

Toplantının ardından gazetecilere açıklama yapan MHP'li Feti Yıldız, 'Umut hakkı konusunda uzlaştık, bir problem yok, raporda olacak. Zaten AİHM kararlarına uyulduğu zaman, AİHM kararları umut hakkından bahsediyor. Raporda AİHM kararlarına uyulması tavsiye edilecek.' açıklamasını yapmıştı.

FETİ YILDIZ'DAN İNFAZ KANUNU PAYLAŞIMI

Yıldız, daha önce sosyal medyada yaptığı başka bir paylaşımında umut hakkı kavramına ilişkin ayrıntılara yer vermişti.

Terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'a umut hakkı tanınması konusundaki haberlere değinen Yıldız, 'Hukuki konularda haber ve yorum yaparken, o konudaki mevzuata göz atmanız haberin ve yorumun değerini artıracaktır.' demişti.

İnfaz Kanunu'na ilişkin ayrıntılara değinen Feti Yıldız, özellikle tahliye umudu bulunmayan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları üzerinde durarak, bu cezaya mahkum edilen kişiler için koşullu salıverilmeden yararlanma süresinin bazı suçlarda 30, bazı suçlarda ise 36 yıl olarak düzenlendiğini anlatmıştı.

TAHLİYE UMUDU TANINMAYAN SUÇLAR

Bu sürelerin doldurulmasının doğrudan bir tahliye sebebi olmayacağına dikkat çeken Yıldız, tahliye umudu olmayan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarının şunlar olduğunu ifade etmişti:

'5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, 'Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar' başlıklı Dördüncü Bölüm, 'Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar' başlıklı Beşinci Bölüm, 'Milli Savunmaya Karşı Suçlar' başlıklı Altıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.' (107/16)'

Yıldız, bu madde dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan hükümlülerin, yaşamlarının sonuna kadar hapishanede kalacağına dikkat çekmişti.

Aynı durumun Terörle Mücadele Kanunu'nun koşullu salıverilme başlığını taşıan 17'nci maddesinde de düzenlendiğini belirten Yıldız; maddeye göre, 'Ölüm cezaları, 14/7/2004 tarihli ve 5218 sayılı Kanunun birinci maddesi ile değişik 3/8/2002 tarihli ve 4771 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunla müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen terör suçluları ile ölüm cezaları ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen veya ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına mahkûm olan terör suçluları koşullu salıverilme hükümlerinden yararlanamaz.' demişti.

UMUT HAKKI TANIMINA AÇIKLAMA

Feti Yıldız, 'Ömür boyu sürecek hapis cezalarında hükümlünün yeniden özgürlüğüne kavuşma ihtimali olması gerektiği görüşü 'umut hakkı' olarak adlandırılmıştır.' ifadesini kullanmıştı.

Yıldız paylaşımında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin müebbet hapis cezasına çarptırılmış olan başvurucuların belirli bir tahliye umudu olmadan yaşam boyu hapis cezası çekmelerinin ise Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3'üncü maddesi kapsamında ihlal oluşturduğuna hükmettiği bilgisine de yer vermişti.

UMUT HAKKI NEDİR?

Ceza hukukunda kullanılan bir kavram olan 'Umut hakkı' mahkum edilmiş kişilerin belirli koşullar altında yeniden topluma kazandırılma ve serbest bırakılma hakkını ifade eder.

Bu kavram, özellikle ağır cezalar almış ya da ömür boyu hapis cezasına çarptırılmış kişileri kapsar. Umut hakkı, cezanın infazı sırasında mahkumun pişmanlık göstermesi, topluma yeniden kazandırılma potansiyelinin bulunması ve iyi hal gibi unsurlar göz önüne alınarak belirli bir süre sonra serbest kalma umuduna sahip olmasına olanak sağlar.